{"id":9488,"date":"2021-05-20T18:29:05","date_gmt":"2021-05-20T18:29:05","guid":{"rendered":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/zarzadzanie-tradycyjnymi-biotopami-na-terenach-wiejskich-w-finlandii"},"modified":"2021-05-20T18:31:17","modified_gmt":"2021-05-20T18:31:17","slug":"zarzadzanie-tradycyjnymi-biotopami-na-terenach-wiejskich-w-finlandii","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/zarzadzanie-tradycyjnymi-biotopami-na-terenach-wiejskich-w-finlandii?lang=pl","title":{"rendered":"Zarz\u0105dzanie tradycyjnymi biotopami na terenach wiejskich w Finlandii"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Autor<\/strong>: Michael den Herder (EFI)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

Tradycyjne biotopy wiejskie, takie jak pastwiska le\u015bne, zaliczaj\u0105 si\u0119 do najbardziej bior\u00f3\u017cnorodnych siedlisk w Europie p\u00f3\u0142nocnej. Dzi\u0119ki odpowiedniemu zarz\u0105dzaniu, obszary te mog\u0105 zachowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w por\u00f3wnaniu do obszar\u00f3w, gdzie nie prowadzi si\u0119 wypasu. Odpowiednie obci\u0105\u017cenie wypasami jest wa\u017cne, gdy\u017c utrzymane na \u015brednim poziomie mo\u017ce mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw na bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. W Finlandii wg szacunk\u00f3w zachowa\u0142 si\u0119 jedynie oko\u0142o 1% z tradycyjnych biotop\u00f3w wiejskich istniej\u0105cych na pocz\u0105tku XIX w. Wiele gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t zwi\u0105zanych z tradycyjnymi biotopami wiejskimi jest zagro\u017conych. Wypas le\u015bny by\u0142 popularny w Finlandii w latach 30-tych XX w, ale zanik\u0142 prawie ca\u0142kowicie w po\u0142owie wieku na skutek intensyfikacji rolnictwa i le\u015bnictwa. Aktualnie problemem w Finlandii jest zmniejszaj\u0105ca si\u0119 liczba gospodarstw, wskutek czego jedynie 50% tradycyjnych biotop\u00f3w wiejskich wykorzystuje si\u0119 rolniczo.<\/p>\n

Cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce zaprzestaje si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci w ca\u0142ym gospodarstwie lub te\u017c hodowl\u0119 inwentarza zarzuca si\u0119 na rzecz upraw polowych, traw, czy te\u017c\u00a0 produkcji zwierz\u0119cej w budynkach inwentarskich. Istniej\u0105 jednak mo\u017cliwo\u015bci dla stworzenia dodatkowego \u017ar\u00f3d\u0142a dochodu gospodarstw w oparciu o tradycyjne biotopy wiejskie. Mo\u017ce to by\u0107 np. eko-turystyka, us\u0142ugi terapeutyczne (Greencare), uprawa grzyb\u00f3w i dzikich jag\u00f3d, produkcja miodu, produkcja biomasy energetycznej, a tak\u017ce sprzeda\u017c bezpo\u015brednia wo\u0142owiny z naturalnego wypasu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\"\"

Mets\u00e4laidun It\u00e4-Suomessa<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Gospodarowanie<\/strong><\/p>\n

Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne rodzaje tradycyjnych biotop\u00f3w wiejskich, takie jak pastwiska le\u015bne, zalesione \u0142\u0105ki, siedliska w systemie \u017carowym (karczowane i wypalane), naturalne \u0142\u0105ki otwarte, \u0142\u0105ki nadbrze\u017cne i zalewowe, czy wrzosowiska. Dawniej, wiele z tych tradycyjnych biotop\u00f3w wiejskich by\u0142o wykorzystywanych jako pastwiska. Ze wzgl\u0119du na ich du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, nie istnieje jedna uniwersalna metoda gospodarowania na ich obszarze. Dlatego te\u017c wa\u017cne jest, by wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 aspekty biologiczne i warto\u015bci historyczno-kulturalne opracowuj\u0105c odpowiedni system zarz\u0105dzania. Istotne s\u0105 cele, jakie chcemy osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez u\u017cytkowanie. Istniej\u0105 bowiem r\u00f3\u017cne systemy u\u017cytkowania dla zachowania warto\u015bci historyczno-kulturowych, widokowych, bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, czy te\u017c podniesienia poziomu produkcji.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Vanhat kiviaidat ovat osa mets\u00e4laidunten kulttuuriperint\u00f6\u00e4<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Je\u017celi na zalesionym obszarze nie prowadzono wypasu przez d\u0142u\u017cszy czas, piel\u0119gnacja lub usuni\u0119cie g\u0119stej ro\u015blinno\u015bci jest konieczna przed rozpocz\u0119ciem wypasu, co mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze znacznymi kosztami. Jednak\u017ce, pierwszy etap usuni\u0119cia zb\u0119dnej ro\u015blinno\u015bci mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wygenerowa\u0107 doch\u00f3d; usuni\u0119te krzewy i drzewa mog\u0105 zosta\u0107 sprzedane jako drewno budowlane, opa\u0142owe, czy zr\u0119bki. Ogrodzenie obszaru pastwiska r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 kosztowne. Rolnicy mog\u0105 stara\u0107 si\u0119 o zwrot koszt\u00f3w za usuwanie ro\u015blinno\u015bci oraz budow\u0119 ogrodzenia. Piel\u0119gnacja ro\u015blinno\u015bci i wypas ods\u0142ania las umo\u017cliwiaj\u0105c lepszy dost\u0119p do promieni s\u0142onecznych, co pozwoli stworzy\u0107 w nim korzystniejszy i cieplejszy mikroklimat. Co wi\u0119cej, wypas jako czynnik zaburzaj\u0105cy dotychczasowy porz\u0105dek, mo\u017ce stworzy\u0107 warunki do pojawienia si\u0119 nowych gatunk\u00f3w. Zwierz\u0119ta pas\u0105ce si\u0119 (najcz\u0119\u015bciej prze\u017cuwacze) maj\u0105 w zwyczaju \u017cywi\u0107 si\u0119 gatunkami rosn\u0105cymi szybko i w du\u017cych ilo\u015bciach, co prowadzi do stopniowego pojawiania si\u0119 rzadszych gatunk\u00f3w. Po\u0142\u0105czenie tych czynnik\u00f3w powoduje wysok\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunk\u00f3w na terenach pastwisk le\u015bnych. Pastwiska wymagaj\u0105 jednak ci\u0105g\u0142ego u\u017cytkowania. Poprawa r\u00f3\u017cnorodno\u015bci mo\u017ce zosta\u0107 zaobserwowana dopiero po kilku latach, ale u\u017cytkowanie powinno by\u0107 kontynuowane. Je\u017celi zostanie zaniechane, wegetacja na obszarze pastwiska le\u015bnego wr\u00f3ci do stanu bardziej zag\u0119szczonej wegetacji le\u015bnej, kt\u00f3ra zazwyczaj charakteryzuje si\u0119 mniejsz\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 w por\u00f3wnaniu do otwartych pastwisk le\u015bnych.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Mets\u00e4laidun Haukivedell\u00e4<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Wypas jest z regu\u0142y bardziej efektywn\u0105 metod\u0105 zachowania bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci w por\u00f3wnaniu do koszenia. Jednak\u017ce, pastwiska i \u0142\u0105ki przeznaczone na pozyskiwanie siana maj\u0105 r\u00f3\u017cny sk\u0142ad gatunkowy ro\u015blin, zatem uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 w tym zakresie. St\u0105d, najwi\u0119ksze korzy\u015bci dla bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci niesie krajobraz\u00a0 mozaikowy sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z \u0142\u0105k i pastwisk.<\/p>\n

R\u00f3\u017cne kombinacje prze\u017cuwaczy maj\u0105 r\u00f3wny wp\u0142yw na bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c konie, krowy i owce preferuj\u0105 odmienne gatunki. Dla zachowania bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci korzystna jest zmiana gatunk\u00f3w prze\u017cuwaczy co jaki\u015b czas lub umieszczenie kilku r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w na tym samym obszarze. Jednak nie wszystkie zwierz\u0119ta preferuj\u0105 podobne \u015brodowisko. Konie na przyk\u0142ad nie lubi\u0105 podmok\u0142ych obszar\u00f3w, w kt\u00f3rych z kolei dobrze czuj\u0105 si\u0119 krowy.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Wooded meadow for hay making<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Bank pastwiskowy (laidunpankki)<\/strong><\/p>\n

W dzisiejszych czasach nie ka\u017cde gospodarstwo posiada inwentarz i nie ka\u017cdy inwentarz ma dost\u0119p do naturalnych pastwisk. Bank pastwiskowy znajduj\u0105cy si\u0119 online pod adresem\u00a0www.laidunpankki.fi<\/a>\u00a0oferuje pomoc w znalezieniu zar\u00f3wno zwierz\u0105t jak i pastwisk. Strona banku zawiera r\u00f3wnie\u017c praktyczne informacje na temat zarz\u0105dzania pastwiskami i naturalnego wypasu.<\/p>\n

GreenCare \/ pasterskie wakacje<\/strong><\/p>\n

Rozwijaj\u0105c turystyk\u0119 na obszarach wiejskich, warto rozwa\u017cy\u0107 tradycyjne lokalne rasy zwierz\u0105t gospodarskich, nawet je\u015bli rosn\u0105 wolniej i s\u0105 mniej produktywne. Odwiedzaj\u0105cy gospodarstwa go\u015bcie z pewno\u015bci\u0105 doceni\u0105 tradycyjne rasy i bezpo\u015brednia sprzeda\u017c ich mi\u0119sa b\u0119dzie dodatkowym \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu gospodarstwa. Co wi\u0119cej, tradycyjne rasy dodaj\u0105 warto\u015bci historycznej i mog\u0105 zach\u0119ci\u0107 odwiedzaj\u0105cych gospodarstwo do ponownej wizyty.<\/p>\n

Porozumienia \u015brodowiskowe<\/strong><\/p>\n

Rolnicy mog\u0105 stara\u0107 si\u0119 o zwrot koszt\u00f3w zarz\u0105dzania kluczowymi biotopami i tradycyjnymi obszarami wiejskimi. Porozumienia \u015brodowiskowe zawierane s\u0105 na okres 5 lat, a wysoko\u015b\u0107 zwrotu koszt\u00f3w si\u0119ga 450\u20ac\/ha\/rok. Je\u017celi obszar jest tradycyjnym biotopem wiejskim o warto\u015bci krajowej lub regionalnej, w\u00f3wczas kompensacja si\u0119ga 600 \u20ac\/ha\/rok. W takim wypadku wymagane jest prowadzenie inwentaryzacji oraz plan zarz\u0105dzania obszarem. Dokarmianie uzupe\u0142niaj\u0105ce, u\u017cycie nawoz\u00f3w i pestycyd\u00f3w nie s\u0105 dozwolone. Komercyjne obszary zalesione nie mog\u0105 ubiega\u0107 si\u0119 o dofinansowanie. Wi\u0119cej informacji na ten temat mo\u017cna znale\u017a\u0107 w Agencji Spraw Wiejskich (Agency of Rural Affairs\u00a0www.mavi.fi<\/a>).<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Talvinen maisema mets\u00e4laitumelta<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Zobacz ten artyku\u0142 w formacie PDF<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor: Michael den Herder (EFI) Tradycyjne biotopy wiejskie, takie jak pastwiska le\u015bne, zaliczaj\u0105 si\u0119 do najbardziej bior\u00f3\u017cnorodnych siedlisk w Europie p\u00f3\u0142nocnej. Dzi\u0119ki odpowiedniemu zarz\u0105dzaniu, obszary te mog\u0105 zachowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w por\u00f3wnaniu do obszar\u00f3w, gdzie nie prowadzi si\u0119 wypasu. Odpowiednie obci\u0105\u017cenie wypasami jest wa\u017cne, gdy\u017c utrzymane na \u015brednim poziomie mo\u017ce mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw na bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9488"}],"collection":[{"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9488"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9488\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9500,"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9488\/revisions\/9500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}