{"id":9460,"date":"2021-05-19T09:43:45","date_gmt":"2021-05-19T09:43:45","guid":{"rendered":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/korzenie-drzew-i-roslin-uprawnych-oraz-grzyby-partnerstwo-w-celu-optymalizacji-produkcji-rolno-lesnej-w-klimacie-umiarkowanym"},"modified":"2021-05-19T09:44:50","modified_gmt":"2021-05-19T09:44:50","slug":"korzenie-drzew-i-roslin-uprawnych-oraz-grzyby-partnerstwo-w-celu-optymalizacji-produkcji-rolno-lesnej-w-klimacie-umiarkowanym","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/korzenie-drzew-i-roslin-uprawnych-oraz-grzyby-partnerstwo-w-celu-optymalizacji-produkcji-rolno-lesnej-w-klimacie-umiarkowanym?lang=pl","title":{"rendered":"Korzenie drzew i ro\u015blin uprawnych oraz grzyby \u2013 partnerstwo w celu optymalizacji produkcji rolno-le\u015bnej w klimacie umiarkowanym"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Autor<\/strong>: Robert Borek and Andrzej Ksi\u0119\u017cniak (IUNG)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

Mikoryza jest zwi\u0105zkiem pomi\u0119dzy grzybem i ro\u015blin\u0105, polegaj\u0105cym na wymianie substancji od\u017cywczych. W zamian za cz\u0119\u015b\u0107 cukr\u00f3w pobieranych przez grzyba z tkanki korzeniowej ro\u015bliny, ma ona wi\u0119kszy dost\u0119p (przez strz\u0119pki grzyba) do wody i sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w glebie.<\/p>\n

Szczepienia mikoryzowe ro\u015blin mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 ich plonowanie przez stymulacj\u0119 wzrostu, ograniczenie \u015brodowiskowego stresu (suszy, zasolenia, niedoboru sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, oddzia\u0142ywania metali ci\u0119\u017ckich, niekorzystnych warunk\u00f3w pH), kontrol\u0119 patogen\u00f3w (aktywn\u0105 i pasywn\u0105) oraz popraw\u0119 jako\u015bci od\u017cywczej i zdrowotnej li\u015bci ro\u015blin \u017cywicielskich. Grzyby mikoryzowe zwi\u0119kszaj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i stabilno\u015b\u0107 populacji mikroorganizm\u00f3w glebowych. Uczestnicz\u0105 r\u00f3wnie\u017c w tworzeniu struktury gleby (pr\u00f3chnicy) dzi\u0119ki szybkiemu rozk\u0142adowi w\u0119gla ze strz\u0119pek oraz produkowanym przez nie glomalinom i lipopolisacharydom.<\/p>\n

Typy mikoryz oraz ich rola w systemach rolnych i le\u015bnych<\/strong><\/p>\n

Gleby uprawne i porolne maj\u0105 \u2013 w por\u00f3wnaniu do gleb le\u015bnych \u2013 inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczno-chemiczne, jak i inne zespo\u0142y drobnoustroj\u00f3w glebowych, zw\u0142aszcza bakterii i grzyb\u00f3w (Paul and Clark 1988). W glebach uprawnych dominuj\u0105 symbiotyczne grzyby endomikoryzowe (nazywane dalej grzybami arbuskularnymi \u2013 fot. 1), zasiedlaj\u0105ce korzenie blisko 90% ro\u015blin zielnych: traw, ro\u015blin zbo\u017cowych, warzywnych i okopowych. Symbioza arbuskularna wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c u niekt\u00f3rych owocowych ro\u015blin drzewiastych i krzewiastych. Popularnym rodzajem symbiozy jest mikoryza wrzosowatych (erikoidalna), na przyk\u0142ad wyst\u0119puj\u0105ca u bor\u00f3wki brusznicy, ameryka\u0144skiej, wysokiej czy \u017curawiny.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\"\"

Rys. 1 Arbuskule wewn\u0105trz kom\u00f3rek korzenia, wezikule i strz\u0119pki grzyba endomikoryzowego w tkance korzenia<\/p><\/div>\n

\"\"

Fig 2 Pozakorzeniowe strz\u0119pki grzyb\u00f3w ektomikoryzowych w glebie przykorzeniowej i na korzeniach ro\u015blin.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

W glebie uprawnej praktycznie nie znajdziemy \u015bladu obecno\u015bci i aktywno\u015bci grzyb\u00f3w ektomikoryzowych (Cardon and Zoe 2011), kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci nawi\u0105zuj\u0105 symbioz\u0119 z drzewami li\u015bciastymi i iglastymi. Obecno\u015b\u0107\u00a0 ektomikoryzy na korzeniach drzew przejawia si\u0119 w postaci charakterystycznych skr\u00f3conych i pogrubionych korzeni (fot. 2), a tak\u017ce w postaci pojawiaj\u0105cych si\u0119 pod koronami drzew le\u015bnych owocnik\u00f3w grzyb\u00f3w kapeluszowych. Wymienione rodzaje symbiozy mikoryzowej (ektomikoryzowa oraz arbuskularna) maj\u0105 podobne funkcje w odniesieniu do r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w ro\u015blin.<\/p>\n

Ektomikoryzy drzew le\u015bnych zwi\u0119kszaj\u0105 odporno\u015b\u0107 na choroby korzeni (e.g. huba korzeniowa, opie\u0144ka) co poprawia zdrowotno\u015b\u0107 ro\u015blin i prze\u017cywalno\u015b\u0107 nasadze\u0144. Przez stabilizacj\u0119 gleby sieci\u0105 grzybni, grzyby ektomikoryzowe zwi\u0119kszaj\u0105 oddzia\u0142ywania przeciwerozyjne korzeni drzew. Poprzez kontrol\u0119 wytwarzania pewnych substancji wyst\u0119puj\u0105cych w li\u015bciach (np. kwas salicylowy w wierzbie) mog\u0105 chroni\u0107 drzewa przed owadami i w ten spos\u00f3b dostarczaj\u0105 naturalnego antybiotyku dla zwierz\u0105t.<\/p>\n

Drzewa wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z grzybami arbuskularnymi (np. jab\u0142o\u0144, wi\u015bnia, orzech w\u0142oski, topola, wierzba, robinia akacjowa, morwa, jesion, dere\u0144) mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 jak magazyn grzybni dla ro\u015blin zielnych. Sieci grzybni w systemach rolno-le\u015bnych u\u0142atwiaj\u0105 komunikacj\u0119 ze sob\u0105 drzew oraz ro\u015blin zielnych\/traw, a tak\u017cepolepszaj\u0105 wymian\u0119 wody i sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych.<\/p>\n

Technologie wprowadzania grzyb\u00f3w mikoryzowych w systemach rolno-le\u015bnych<\/strong><\/p>\n

Do zadrzewie\u0144 powinny by\u0107 wybierane drzewa pochodz\u0105ce ze szk\u00f3\u0142ek le\u015bnych, gdzie cz\u0119sto s\u0105 zaszczepiane grzybami ektomikoryzowymi (fot. 3), lub ulegaj\u0105 naturalnej mikoryzacji z racji usytuowania\u00a0 w obr\u0119bie kompleks\u00f3w le\u015bnych. Wykorzystywa\u0107 nale\u017cy rodzime gatunki drzew, najlepiej dostosowane do strefy klimatycznej obejmuj\u0105cej obszar projektowanego systemu rolno-le\u015bnego. Sadzonki mikoryzowane \u2013 zar\u00f3wno z go\u0142ym korzeniem jak i z bry\u0142\u0105 korzeniow\u0105 – powinny by\u0107 chronione przed przesuszaniem systemu korzeniowego. W przypadku przeprowadzania mikoryzacji sadzonek, nale\u017cy post\u0119powa\u0107 zgodnie z instrukcjami producent\u00f3w szczepionek mikoryzowych co do sposobu i terminu aplikacji preparatu do systemu korzeniowego ro\u015blin.<\/p>\n

Mikoryzowanie ka\u017cdej sadzonki rozmna\u017canej w multiplacie powinno by\u0107 wykonane przez zanurzenie jej w zawiesinie szczepionki mikoryzowej na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 \u00bd bry\u0142y korzeniowej i bezpo\u015brednie posadzenie mechaniczne b\u0105d\u017a r\u0119czne.<\/p>\n

Ro\u015bliny otrzymane od producenta sadzonek w p\u0119czkach powinny mie\u0107, w pierwszej kolejno\u015bci, wyr\u00f3wnany system korzeniowy przez przyci\u0119cie zbyt d\u0142ugich korzeni, nast\u0119pnie ma\u0142ymi porcjami by\u0107 zanurzane w zawiesinie mikoryzy i bezpo\u015brednio sadzone.<\/p>\n

Mikoryzacja wierzby energetycznej mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 dopiero po wytworzeniu przez ni\u0105 w\u0142asnego systemu korzeniowego (fot. 4), po wsadzeniu zraz\u00f3w do gleby, ok. 2-3 miesi\u0105ce od momentu sadzenia. Aplikacja szczepionki powinna by\u0107 wykonana za pomoc\u0105 dwuotworowej ig\u0142y do aplikacji. Bardzo istotne jest aby temperatura gleby na g\u0142\u0119boko\u015bci 10 cm by\u0142a nie mniejsza ni\u017c 12\u00b0C. Wilgotno\u015b\u0107 gleby winna wynosi\u0107 60% pojemno\u015bci wodnej.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Fig. 3. Mycorrhized seedlings (on the right) are characterised by improved growth and development of root systems in the first year after planting.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\"\"

Fig. 4 Short Rotation Coppice willow combined with legume ley in an agroforestry system at Wakelyns Agroforestry, Suffolk, UK (Jo Smith)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Aplikacja szczepionki z grzybami arbuskularnymi w postaci sproszkowanej mo\u017ce by\u0107 alternatywn\u0105 metod\u0105 mikoryzacji. Proszek mieszamy z wod\u0105, a uzyskanym roztworem opryskujemy gleb\u0119 wok\u00f3\u0142 ro\u015bliny, zaprawiamy nasiona przed wysiewem lub te\u017c bezpo\u015brednio wprowadzamy go do gleby.<\/p>\n

MIkoryzacja grzybami arbuskularnymi jest cz\u0119sto \u0142\u0105czona w postaci polepszaczy glebowych z zastosowaniem tzw. Efektywnych Mikroorganizm\u00f3w, jednak\u017ce efektywno\u015b\u0107 dzia\u0142ania roztwor\u00f3w jest zwykle ni\u017csza ni\u017c w przypadku mikoryzowanych sadzonek.<\/p>\n

W przypadku upraw jednorocznych, polepszacz glebowy \u00a0mo\u017ce by\u0107 rozprowadzony na powierzchni gleby, w osobnym zabiegu b\u0105d\u017a podczas siewu, lub te\u017c wprowadzony doglebowo. Mo\u017cna go r\u00f3wnie\u017c aplikowa\u0107 bezpo\u015brednio na nasiona, poprzez opylanie, zawiesin\u0119 b\u0105d\u017a otoczkowanie nasion. W przypadku aplikowania nawozu w istniej\u0105cych ju\u017c sadach czy plantacjach, naw\u00f3z sta\u0142y mo\u017ce zosta\u0107 przekopany z gleb\u0105 w pobli\u017cu korzeni przy u\u017cyciu np. brony oraz przez bezpo\u015bredni\u0105 iniekcj\u0119 do gleby(Malusa i Ciesielski).<\/p>\n

Staranne dobranie ro\u015blin \u017cywicielskich, grzyb\u00f3w oraz genotypu ro\u015blin jest istotne dla uzyskania jak najlepszych rezultat\u00f3w. Dlatego te\u017c wa\u017cne jest, by stosowa\u0107 regionalnie dostosowane izolaty grzyb\u00f3w.<\/p>\n

Dobre praktyki sprzyjaj\u0105ce rozwojowi mikoryzy ro\u015blin<\/strong><\/p>\n