{"id":9120,"date":"2021-05-07T18:37:15","date_gmt":"2021-05-07T18:37:15","guid":{"rendered":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/whitehall-farm-innowacyjny-sad-z-systemem-rolno-lesnym-w-wielkiej-brytanii"},"modified":"2021-05-07T18:38:33","modified_gmt":"2021-05-07T18:38:33","slug":"whitehall-farm-innowacyjny-sad-z-systemem-rolno-lesnym-w-wielkiej-brytanii","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/agroforestrynet.eu\/afinet\/whitehall-farm-innowacyjny-sad-z-systemem-rolno-lesnym-w-wielkiej-brytanii?lang=pl","title":{"rendered":"Whitehall Farm: Innowacyjny sad z systemem rolno-le\u015bnym w Wielkiej Brytanii"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/strong>:<\/strong>\u00a0Ian Knight (ABACUS)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

Na ca\u0142ym \u015bwiecie praktyka uprawy rolnej pomi\u0119dzy rosn\u0105cymi drzewami stosowana by\u0142a od wiek\u00f3w. Pocz\u0105wszy od rewolucji przemys\u0142owej, mechanizacja rolnictwa stopniowo doprowadzi\u0142a do zaniechania tych praktyk na rzecz rolnictwa wielkoobszarowego, monokultur i produkcji towarowej, kt\u00f3re skierowa\u0142y rolnictwo\u00a0 w stron\u0119 ekonomii skali. W Wielkiej Brytanii, wylesianie znacz\u0105co zmniejszy\u0142o liczb\u0119 drzew w krajobrazie rolniczym. Sadzenie drzew w gospodarstwach jest wi\u0119c rozwa\u017cane jako rozwi\u0105zanie d\u0142ugoterminowe dla zapewnienia zr\u00f3wnowa\u017conego rolnictwa.<\/p>\n

W uznaniu dla warto\u015bci, jakie maj\u0105 drzewa w rolnictwie, wzrasta zainteresowanie agrole\u015bnictwem oraz upowszechnianie praktycznych porad dla rolnik\u00f3w, zach\u0119caj\u0105cych ich do wdro\u017cenia w swoich gospodarstwach tych dawnych rozwi\u0105za\u0144. Badania dowodz\u0105 licznych korzy\u015bci jakie dla rolnictwa niesie agrole\u015bnictwo, takich jak zwi\u0119kszenie produktywno\u015bci grunt\u00f3w, dywersyfikacja \u017ar\u00f3de\u0142 dochodu, wspieranie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u00a0 jednocze\u015bnie chroni\u0105c gleby i \u015brodowisko. Mo\u017cna tak\u017ce zaobserwowa\u0107 w\u015br\u00f3d rolnik\u00f3w rosn\u0105ce zainteresowanie \u0142\u0105czeniem ro\u015blin uprawnych i ogrodniczych z drzewami w systemie rolno-le\u015bnym, b\u0119d\u0105cym form\u0105 agrole\u015bnictwa. Zapewnia on dodatkowe \u017ar\u00f3d\u0142a dochodu z uprawianych ro\u015blin w okresie wzrostu drzew, zanim stan\u0105 si\u0119 one \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu d\u0142ugoterminowego.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\"\"

Zdj\u0119cie 1:\u00a0<\/strong>System rolno-le\u015bny \u0142\u0105cz\u0105cy upraw\u0119 pszenicy i orzecha w\u0142oskiego, Les Eduts, Francja (Jollet, C)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Na farmie Whitehall w pobli\u017cu Peterborough, Cambridgeshire, rolnicy-dzier\u017cawcy Stephen i Lynn Briggs rozpocz\u0119li produkcj\u0119 rolno-le\u015bn\u0105, staj\u0105c si\u0119 pionierami nowoczesnego agrole\u015bnictwa. Whitehall Farm jest 100-hektarowym gospodarstwem ekologicznym, bez zwierz\u0105t gospodarskich, znajduj\u0105cym si\u0119 na glebach torfowych, gdzie uprawiane s\u0105 warzywa i zbo\u017ca, wraz z buduj\u0105cymi \u017cyzno\u015b\u0107 pastwiskami z traw i koniczyny.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ju\u017c od chwili zamieszkania w Whitehall Farm, Stephen and Lynn obrali za cel wykorzystanie \u017cyznych gleb w stworzeniu gospodarstwa ekologicznego, kt\u00f3re zachowa\u0142oby r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy wysok\u0105 produkcyjno\u015bci\u0105 a ochron\u0105 \u015brodowiska. Whitehall Farm z za\u0142o\u017cenia musia\u0142o by\u0107 r\u00f3wnie\u017c op\u0142acalne ekonomicznie, by pokry\u0107 wysokie koszty zainwestowane przez rolnik\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n

Tereny okalaj\u0105ce Whitehall Farm nara\u017cone s\u0105 na erozj\u0119 wietrzn\u0105, kt\u00f3ra ma miejsce w wyniku uprawy, osuszania i mineralizacji podmok\u0142ej gleby torfowej. B\u0119d\u0105c gleboznawcami i rolnikami ekologicznymi, zar\u00f3wno Stephen jak i Lynn zdawali sobie spraw\u0119 ze skutk\u00f3w strat gleby, kt\u00f3re m\u00f3g\u0142by stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla zr\u00f3wnowa\u017conej produkcji w ich gospodarstwie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zdj\u0119cie 2:\u00a0<\/strong>Zjawisko erozji wietrznej na glebach torfowych w pobli\u017cu Whitehall Farm, znane jako \u201cFen Blow\u201d (Briggs, S)<\/p>\n

 <\/p>\n

Agrole\u015bnictwo okaza\u0142o si\u0119 momentem o\u015bwiecenia dla Stephena, kt\u00f3ry zdecydowa\u0142 si\u0119 skorzysta\u0107 z mi\u0119dzynarodowego stypendium Nuffield, by dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej na temat praktyk rolno-le\u015bnych stosowanych na \u015bwiecie i wprowadzi\u0107 je w swoim gospodarstwie, a tak\u017ce zach\u0119ci\u0107 innych rolnik\u00f3w do stosowania bardziej zr\u00f3wnowa\u017conych metod produkcji rolniczej.<\/p>\n

Jako rolnicy-dzier\u017cawcy, Stephen and Lynn stan\u0119li przed powa\u017cnym problemem braku prawa\u00a0 w\u0142asno\u015bci grunt\u00f3w, kiedy zak\u0142adali swoje przedsi\u0119biorstwo rolne. Na szcz\u0119\u015bcie mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 negocjacji odnowienia dzier\u017cawy na okres 15 lat, zapewniaj\u0105cy wystarczaj\u0105co d\u0142ugi\u00a0 cyklu uprawy dla jab\u0142oni, by wygenerowa\u0107 ekonomicznie op\u0142acalny zwrot kapita\u0142u\u00a0 zainwestowanego w za\u0142o\u017cenie uprawy. W Wielkiej Brytanii dzier\u017cawa ziemi zazwyczaj zawierana jest na kr\u00f3tkie okresy od 3 do 5 lat, co stanowi istotn\u0105 przeszkod\u0119 dla rolnik\u00f3w rozwa\u017caj\u0105cych wprowadzenie agrole\u015bnictwa.<\/p>\n

Po przeprowadzeniu dok\u0142adnych bada\u0144 okaza\u0142o si\u0119 \u017ce jab\u0142onie przynosza wielowymiarowe korzy\u015bci w gospodarstwie. Owoce i sok generowa\u0142y wystarczaj\u0105cy zwrot w ci\u0105gu 15 lat dzier\u017cawy, dywersyfikuj\u0105c uprawy i tworz\u0105c dzi\u0119ki temu gospodarstwo odporne na zmiany klimatyczne, \u0142\u0105cz\u0105ce upraw\u0119 ro\u015blin zbo\u017cowych oraz drzew wieloletnich, co pozwoli\u0142o jednocze\u015bnie na ochron\u0119 gleby i ograniczenie nara\u017cenia na choroby i szkodniki.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Zdj\u0119cie 3:\u00a0<\/strong>Rozmieszczenie drzewek jab\u0142oni w Whitehall Farm, 100 drzewek na hektar (Briggs, S)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\n

System rolno-le\u015bny zastosowany w sadzie w Whitehall Farm zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 2009 roku na powierzchni 52 ha gruntu ornego. Mieszanka 13 odmian jab\u0142oni przeznaczonych na produkcj\u0119 owoc\u00f3w i sok\u00f3w zosta\u0142a zasadzona na niskopiennych podk\u0142adkach jesieni\u0105. Kluczem do wyboru odmian by\u0142y smak, wymagania zwi\u0105zane z przechowywaniem, odporno\u015b\u0107 na choroby, czy p\u00f3\u017ane dojrzewanie, co wyd\u0142u\u017ca\u0142o okres zbior\u00f3w. P\u00f3\u017ane dojrzewanie przypadaj\u0105ce jesieni\u0105 pozwala\u0142o na przeprowadzenie \u017cniw p\u00f3\u017anym latem bez kolidowania termin\u00f3w.<\/p>\n

W Whitehall Farm 4.500 drzew zosta\u0142o rozmieszczonych na 52 hektarach grunt\u00f3w ornych, zajmuj\u0105c jedynie 4 ha\u00a0 (8%) i umo\u017cliwiaj\u0105c upraw\u0119 orn\u0105 pomi\u0119dzy rz\u0119dami drzew na pozosta\u0142ych 48 ha (92%). W Wielkiej Brytanii bardziej powszechne jest sadzenie drzew w zag\u0119szczeniu 1.000 na hektar,\u00a0 w por\u00f3wnaniu do zag\u0119szczenia 100 na hektar w systemie rolno-le\u015bnym w Whitehall Farm. Niskie zag\u0119szczenie drzew pozwala zmniejszy\u0107 koszty za\u0142o\u017cenia sadu i piel\u0119gnacji, bez potrzeby\u00a0 inwestowania w specjalistyczne urz\u0105dzenia, oraz kontynuowa\u0107 produktywn\u0105 upraw\u0119 roln\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

Drzewa posadzone zosta\u0142y w rz\u0119dach zorientowanych z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie, by zmniejszy\u0107 wp\u0142yw zacienienia na uprawy prowadzone mi\u0119dzy rz\u0119dami. Pozwoli\u0142o to tak\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko erozji wietrznej, ograniczaj\u0105c szkodliwy wp\u0142yw dominuj\u0105cego w tym regionie wiatru po\u0142udniowo-zachodniego. Prze\u015bwietlanie koron drzew przeprowadzane jest dopiero po osi\u0105gni\u0119ciu przez nie wysoko\u015bci 3-4 m, co r\u00f3wnie\u017c pozwala ograniczy\u0107 zacienienie.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Zdj\u0119cie 4:\u00a0<\/strong>\u00a0Uprawa zb\u00f3\u017c jarych w systemie alejowym (Briggs, L)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Projekt systemu rolno-le\u015bnego zak\u0142ada\u0142 zachowanie 3-metrowych odst\u0119p\u00f3w pomi\u0119dzy drzewami w rz\u0119dach z jednoczesnym pozostawieniem 27-metrowych alejek pomi\u0119dzy rz\u0119dami, co dawa\u0142o 24-metrowej szeroko\u015bci obszar dost\u0119pu dla urz\u0105dze\u0144 rolniczych. W obr\u0119bie 3-metrowej szeroko\u015bci pasa pod drzewami zasiano mieszanki ro\u015blin kwitn\u0105cych miododajnych: koniczyn, wyki, kwitn\u0105cych ro\u015blin wieloletnich. Zasadzone ro\u015bliny t\u0142umi\u0142y wzrost chwast\u00f3w pod jab\u0142oniami, jednocze\u015bnie zapewniaj\u0105c siedlisko dla owad\u00f3w zapylaj\u0105cych oraz innych po\u017cytecznych organizm\u00f3w, istotnych dla drzew owocowych i ca\u0142ego ekologicznego systemu rolno-le\u015bnego, w kt\u00f3rym nie stosuje si\u0119 pestycyd\u00f3w.<\/p>\n

Inwestycja kapita\u0142u by\u0142a znaczna, za\u0142o\u017cenie na 52-hektarach systemu rolno-le\u015bnego wymaga\u0142o nak\u0142adu 65.000 funt\u00f3w brytyjskich. Drzewa w pe\u0142ni dojrza\u0142y i zacz\u0119\u0142y owocowa\u0107 w pi\u0105tym roku, a maksymaln\u0105 wydajno\u015b\u0107 plonowania osi\u0105gn\u0105, wed\u0142ug szacunk\u00f3w, za 15 lat. Mar\u017ca brutto (zysk) z hektara wynosi, podobnie jak dla uprawianych pomi\u0119dzy nimi zb\u00f3\u017c, 1.000 funt\u00f3w brytyjskich.<\/p>\n

Kluczowym zagadnieniem biznesowego planu opracowanego dla Whitehall Farm by\u0142a warto\u015b\u0107 dodana i kontrola \u0142a\u0144cucha dostaw produkt\u00f3w z gospodarstwa. Dodanie warto\u015bci zb\u00f3\u017c nie jest \u0142atwe, dobrym rozwi\u0105zaniem okaza\u0142o si\u0119 postawienie na produkty ekologiczne klasy premium oraz bezglutenowe. Du\u017cy potencja\u0142 zwrotu kapita\u0142u okaza\u0142a si\u0119 mie\u0107 te\u017c sprzeda\u017c owoc\u00f3w – bezpo\u015brednia i na soki, kt\u00f3r\u0105 dodatkowo Stephen i Lynn rozszerzyli otwieraj\u0105c sklep w swoim gospodarstwie (www.harvestbarn.co.uk<\/a>), by rozwin\u0105\u0107 sprzeda\u017c detaliczn\u0105 jab\u0142ek, sok\u00f3w, a teraz tak\u017ce innych produkt\u00f3w pochodz\u0105cych z okolicznych gospodarstw.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"

Picture 5:<\/strong>\u00a0Stephen Briggs, rolnik-pionier ekologicznego innowacyjnego agrole\u015bnictwa w Whitehall Farm (Briggs, L)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\n

Stephen Briggs<\/a>\u00a0stwierdzi\u0142: \u201cAgrole\u015bnictwo przynios\u0142o wiele korzy\u015bci naszemu gospodarstwu i zapewni\u0142o wszystko czego potrzebowali\u015bmy. Nie tylko przynosi nam zyski, ale tez zapewnia ochron\u0119 gleby, wpieraj\u0105c bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107\u201d<\/p>\n<\/div>\n

Stephen bardzo chcia\u0142by, aby rz\u0105dy poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw podj\u0119\u0142y dzia\u0142ania promuj\u0105ce wielofunkcyjne zagospodarowanie grunt\u00f3w; \u201cNatura nie uprawia monokultury. Je\u017celi nie zagospodarujesz ziemi przez 40 lat, natura zrobi to sama, przywracaj\u0105c na niej drzewa i krzewy \u2013 to powinno by\u0107 dla nas wystarczaj\u0105c\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105.\u201d<\/p>\n

\n

Agrole\u015bnictwo wzmacnia stosowanie tej zasady, a produkcja w systemie rolno-le\u015bnym w Whitehall Farm pozwoli\u0142a Stephenowi i Lynn rozwin\u0105\u0107 dobrze prosperuj\u0105ce gospodarstwo rolne, przy jednoczesnej dba\u0142o\u015bci o \u015brodowisko naturalne.<\/p>\n<\/div>\n

Zobacz ten artyku\u0142 w formacie PDF<\/a><\/p>\n

\n